Chứng khoán và thị trường chứng khoán hoạt động trên nguyên tắc tôn trọng quyền sở hữu, quyền tự do giao dịch, đầu tư, kinh doanh và cung cấp dịch vụ về chứng khoán của tổ chức, cá nhân. Công bằng, công khai, minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Tự chịu trách nhiệm về rủi ro. Trong quá trình đầu tư, hoạt động chứng khoán, thông tin là yếu tố vô cùng quan trọng và không thể thiếu. Do vậy, việc tiết lộ thông tin nội bộ là điều bị nghiêm cấm.  Hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán sẽ là vi phạm pháp luật.   

Thông tin nội bộ là gì?

Tại Khoản 44 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 định nghĩa: Thông tin nội bộ là thông tin liên quan đến công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch, quỹ đại chúng, công ty đầu tư chứng khoán đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của tổ chức này.  

Theo đó, thông tin nội bộ là thuật ngữ chỉ những thông tin không được công bố rộng rãi cho công chúng. Thông tin chỉ được biết bởi các giám đốc nội bộ, những người chủ công ty trong việc hoạch định mua thâu tóm một công ty khác hoặc các ngân hàng khác. Những thông tin nội bộ có thể là việc thay đổi cơ cấu nhân sự cấp cao trong công ty, tình hình kinh doanh, những thay đổi chiến lựơc đầu tư, các dự án lớn sắp được phê duyệt, triển khai hoặc các thông tin quan trọng khác của công ty… Các nhân viên, giám đốc và những người khác bên trong công ty sở hữu ít nhất 10% cổ phần của công ty, phải báo cáo việc mua bán cho sở giao dịch chứng khoán.

Chủ thể của hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán là người nội bộ giữ vị trí quan trọng trong bộ máy quản trị, điều hành của doanh nghiệp, quỹ đại chúng, công ty đầu tư chứng khoán đại chúng theo Khoản 45 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 như: Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty, thành viên Hội đồng quản trị hoặc thành viên Hội đồng thành viên, người đại diện theo pháp luật…

Thế nào là hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán?

Hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán được giải thích tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 156/2020/NĐ-CP và Khoản 2 Điều 12 Luật chứng khoán 2019, là các hành vi:

  • Sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán cho chính mình hoặc cho người khác.
  • Tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ hoặc tư vấn cho người khác mua, bán chứng khoán trên cơ sở thông tin nội bộ.

Sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán được hiểu là hành vi của người biết được thông tin liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng rất lớn đến giá chứng khoán của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng đó và sử dụng thông tin này để mua bán chứng khoán hoặc tiết lộ, cung cấp thông tin này hoặc tư vấn cho người khác mua bán chứng khoán trên cơ sở thông tin đó. Lỗi của người phạm tội là cố ý. Và để biết được thông tin nội bộ, người phạm tội có thể tự mình hoặc thông qua người khác để biết, thậm chí mua thông tin để có thể mua bán chứng khoán.

Tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ cho người khác mua bán chứng khoán là hành vi nói, giới thiệu, cho người khác ghi chép, sao chụp… các thông tin nội bộ hoặc không thực hiện các quy định về quản lý, bảo quản cất giữ… tài liệu về thông tin nội bộ để người khác biết các nội dung về thông tin nội bộ. Tư vấn cho người khác mua bán chứng khoán là việc dùng lời nói khuyên bảo, thuyết phục người khác để họ mua bán chứng khoán. Người phạm tội có thể vì động cơ nể nang, vì mối quan hệ lệ thuộc, nhưng chủ yếu là vì vụ lợi.

Xử lý hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán

Xử lý hành chính. Hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán là hành vi phạm pháp. Sẽ bị xử lý hành chính theo Điều 35 Nghị định 156/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán quy định:

  • Phạt tiền 10 lần khoản thu trái pháp luật nhưng không thấp hơn mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này đối với hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán. Trường hợp không có khoản thu trái pháp luật hoặc mức phạt tính theo khoản thu trái pháp luật thấp hơn mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này thì áp dụng mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này đề xử phạt
  • Hình thức xử phạt bổ sung: Đình chỉ hoạt động kinh doanh, dịch vụ chứng khoán có thời hạn từ 01 tháng đến 03 tháng đối với công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, chi nhánh công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam. Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề chứng khoán có thời hạn từ 18 tháng đến 24 tháng đối với người hành nghề chứng khoán . Ngoài ra còn Buộc nộp lại khoản thu trái pháp luật có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Xử lý hình sự.  Ở mức độ nghiêm trọng, hành vi mua bán thông tin nội bộ sẽ bị xử lý hình sự theo Điều 210 Bộ Luật hình sự 2015 sửa đổi bổi sung 2017 quy định về tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán như sau:

*Đối với cá nhân

  • Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với hành vi thu lợi bất chính từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.
  • Phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với  một trong các trường hợp sau: Có tổ chức, thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên, gây thiệt hại cho nhà đầu tư 1.500.000.000 đồng trở lên, tái phạm nguy hiểm.
  • Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

*Đối với pháp nhân thương mại

  • Phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng đối với hành vi thu lợi bất chính từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.
  • Phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng đối với  một trong các trường hợp sau: Có tổ chức, thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên, gây thiệt hại cho nhà đầu tư 1.500.000.000 đồng trở lên, tái phạm nguy hiểm.

Ngoài ra pháp nhân thương mại còn có thể bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực hay huy động vốn từ 01 đến 03 năm.

Hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán là vi phạm pháp luật, tuy nhiên vì lợi ích và cả vì thiếu hiểu biết không ít người đã sai phạm, vướng phải vòng lao lý.

Chúng tôi đã giúp các bạn trang bị cho mình những kiến thức pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán qua bài viết.  Đừng quên theo dõi và cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích khác trên trang web của chúng tôi.  Khi cần, hãy liên hệ với chúng tôi để được hướng dẫn chi tiết hơn: letran@corporatecounsels.vn